ANTALYA, THỔ NHĨ KỲ – Media OutReach Newswire – Ngày 19 tháng 11 năm 2026 – Việt Nam đã thực hiện một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao vai trò của mình trong lĩnh vực ngoại giao quốc tế về ứng phó với biến đổi khí hậu và hệ thống lương thực, thông qua việc khởi xướng một quan hệ đối tác toàn cầu mới tại Hội nghị Thượng đỉnh về khí hậu COP31. Sáng kiến này đã thu hút sự quan tâm và ủng hộ mạnh mẽ từ nhiều chính phủ, tổ chức quốc tế, cơ quan phát triển, các viện nghiên cứu và khu vực tư nhân.
Quan hệ đối tác Chuyển đổi chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản, thực phẩm có trách nhiệm và thích ứng với khí hậu (tiếng Anh: Partnership for Climate-smart and Responsible Agrifood Value Chains Transformation : P-CRAFT) đã chính thức được Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, ông Hồ Quốc Dũng, công bố tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh COP 31. Được xây dựng dựa trên một sáng kiến do Chính phủ Việt Nam đề xuất và tích cực thúc đẩy, sự kiện ra mắt đã thu hút sự quan tâm của hàng chục đối tác quốc tế, đánh dấu một bước tiến quan trọng hướng tới tăng cường hợp tác quốc tế trong việc xây dựng các chuỗi giá trị nông sản thực phẩm bền vững và có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.
Sáng kiến này ra đời trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tình trạng mất đa dạng sinh học, suy thoái đất đai và áp lực ngày càng tăng lên các nguồn tài nguyên thiên nhiên đang đặt ra những mối đe dọa lớn đối với an ninh lương thực toàn cầu cũng như sinh kế của người dân ở khu vực nông thôn. Mặc dù các chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức phát triển đã đưa ra nhiều sáng kiến về tính bền vững, nhưng nhiều giải pháp đầy tiềm năng vẫn chưa được kết nối một cách hiệu quả với nhu cầu thị trường, thông tin đáng tin cậy, công nghệ phù hợp và các nguồn tài chính dễ tiếp cận.
P-CRAFT hướng tới việc giải quyết những khoảng trống này bằng cách kết nối các bên liên quan và các nguồn lực khác nhau trong chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản, thực phẩm từ nông dân, nhà sản xuất đến các đơn vị chế biến, thương nhân, nhà đầu tư, chính phủ và người tiêu dùng.
Việt Nam mang đến cách tiếp cận mới đối với hợp tác toàn cầu
Quan hệ đối tác này phản ánh nỗ lực của Việt Nam trong việc đóng góp tích cực hơn vào hợp tác quốc tế về hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển bền vững và chuyển đổi hệ thống nông, lâm, thủy sản, thực phẩm.
Trong bài phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu rõ: “P-CRAFT được thiết kế để bổ sung và hỗ trợ việc thực hiện Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh-Montreal và Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững. Quan hệ đối tác này cũng nhằm mục đích xây dựng và kết nối các nỗ lực hiện có, bao gồm các sáng kiến do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Chủ tịch COP31 dẫn đầu”.
Tính minh bạch và sự tin cậy trong toàn bộ chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản, thực phẩm toàn cầu là trọng tâm của P-CRAFT. Thay vì thành lập một tổ chức quốc tế khác hoặc đưa ra các yêu cầu pháp lý bổ sung, Việt Nam đã thúc đẩy Quan hệ đối tác này như một nền tảng tự nguyện, toàn diện và do quốc gia chủ trì. Mục đích của nó là kết nối các sáng kiến hiện có, huy động nguồn lực và chuyển các cam kết quốc tế chung thành hợp tác thực tiễn và kết quả trên thực địa.
Trong bài thuyết trình ra mắt, Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu: “Thay vì chỉ tập trung vào việc cải thiện các phương pháp canh tác, chúng tôi bắt đầu từ thị trường, phía cầu và kết nối toàn bộ chuỗi giá trị. Một hệ thống thông tin minh bạch và đáng tin cậy trên toàn bộ chuỗi giá trị nông sản thực phẩm là điểm khởi đầu cho các can thiệp chính sách một cách hiệu quả, hỗ trợ kỹ thuật và hỗ trợ tài chính. P-CRAFT hướng đến việc thu hẹp khoảng cách thông tin và làm cho các chuỗi giá trị nông sản thực phẩm này hiệu quả hơn, toàn diện hơn, thân thiện với khí hậu và có trách nhiệm hơn”.
Cách tiếp cận này phản ánh nhận thức ngày càng tăng rằng, chỉ cải thiện sản xuất nông nghiệp thôi là chưa đủ. Nông dân cũng cần thông tin thị trường kịp thời, người mua đáng tin cậy, công nghệ phù hợp và tiếp cận nguồn tài chính. Doanh nghiệp cần nguồn cung ổn định các sản phẩm chất lượng với khả năng truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy, trong khi người tiêu dùng và thị trường nhập khẩu ngày càng mong muốn có bằng chứng về sản xuất có trách nhiệm.
Ba trụ cột chiến lược kết nối thị trường, sản xuất và tài chính
P-CRAFT được xây dựng dựa trên 3 trụ cột chiến lược hỗ trợ lẫn nhau.
Trụ cột đầu tiên tập trung vào việc tăng cường tính minh bạch và bền vững trên toàn bộ chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản, thực phẩm. Trụ cột thứ nhất hướng đến việc tăng cường hệ thống thông tin, dữ liệu số và khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội hơn cho nông dân sản xuất nhỏ và các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tham gia và hưởng lợi từ thị trường bền vững.
Trụ cột thứ hai thúc đẩy sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu và thân thiện với môi trường, bao gồm nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu và phát thải thấp, quản lý đất đai bền vững, thích ứng dựa trên hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học và đổi mới công nghệ.
Trụ cột thứ ba nhằm huy động tài chính và đầu tư cho chuỗi giá trị bền vững bằng cách kết nối vốn công và tư với các cơ hội đầu tư thiết thực, bao gồm tài chính khí hậu, tài chính hỗn hợp và các cơ chế tài chính đổi mới.
Ba trụ cột được thiết kế để củng cố lẫn nhau. Như Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã nhấn mạnh tại lễ ra mắt: “Minh bạch tạo dựng niềm tin và thúc đẩy thương mại; sản xuất bền vững tạo ra giá trị lâu dài; và tài chính có trách nhiệm cho phép các giải pháp thành công được mở rộng”.
Cách tiếp cận tích hợp này nhằm mục đích chuyển các cam kết về khí hậu và phát triển bền vững thành các cơ hội kinh tế hữu hình cho nông dân, doanh nghiệp và cộng đồng nông thôn.
Sự hỗ trợ mạnh mẽ từ quốc tế và những đóng góp cụ thể từ các đối tác
Một nhóm tiên phong gồm 16 đối tác đến từ chính phủ, các cơ quan phát triển, các tổ chức tài chính, các viện nghiên cứu và khu vực tư nhân đã đăng ký làm thành viên của P-CRAFT.
Là một thành viên đã đăng ký của P-CRAFT, bà Sophie Beecher thuộc Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Canada đã nhấn mạnh sự hợp tác nông nghiệp mạnh mẽ giữa Canada và Việt Nam thông qua Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Đối thoại Nông nghiệp Canada – Việt Nam.
Bà lưu ý rằng, P-CRAFT có thể giúp kết nối các sáng kiến hiện có giữa hai nước và với các đối tác quốc tế, tạo ra nhu cầu thị trường mạnh mẽ hơn đối với các sản phẩm bền vững. Điều này sẽ giúp đảm bảo quá trình chuyển đổi sang phát triển bền vững mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho người sản xuất, cộng đồng và người tiêu dùng.
Ông Martial Bernoux, Trưởng Nhóm Biến đổi khí hậu, thuộc FAO nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tính liên tục giữa các kỳ hội nghị khí hậu thông qua việc kết nối P-CRAFT với Sáng kiến FAST do FAO điều phối. Bên cạnh việc phát huy nền tảng hợp tác sẵn có về hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (measurement, reporting and verification: MRV) phát thải, ông đề xuất P-CRAFT cần sớm hoàn thiện cơ chế quản trị được đơn giản hóa và xác định rõ ràng và Ban Thư ký theo hướng tinh gọn, rõ ràng để dồn nguồn lực mang lại kết quả thiết thực cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ.
Đại diện cho Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (World Wide Fund for Nature – WWF) – một đối tác sáng lập đã đồng hành cùng sáng kiến này ngay từ những giai đoạn phát triển đầu tiên, ông Manuel Pulgar-Vidal, Trưởng Chương trình Khí hậu và Năng lượng toàn cầu của WWF, đã biểu dương Chính phủ Việt Nam vì tầm nhìn chủ động trong việc chuyển đổi các cam kết toàn cầu về khí hậu và đa dạng sinh học thành những hành động thiết thực.
Ông khẳng định rằng, P-CRAFT có thể trở thành một nền tảng thực tiễn để các bên liên quan chia sẻ nguồn lực, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh và bảo vệ vốn tự nhiên. WWF cũng cam kết huy động mạng lưới toàn cầu của mình để thúc đẩy các hành động ý nghĩa và mang lại những kết quả có thể đo lường được.
Về vấn đề huy động nguồn lực và nhân rộng các mô hình thành công, ông Juan Carlos Mendoza Casadiegos, Giám đốc Ban Môi trường, Khí hậu, Giới và Hòa nhập xã hội tại Quỹ Phát triển Nông nghiệp Quốc tế (International Fund for Agricultural Development – IFAD), nhấn mạnh rằng, nguồn vốn công cần được sử dụng một cách chiến lược để thu hút tài chính khí hậu và đầu tư tư nhân.
Dựa trên hơn 30 năm kinh nghiệm hoạt động tại Việt Nam, ông đề xuất P-CRAFT nên ưu tiên hợp tác Nam-Nam nhằm tạo điều kiện chia sẻ các công nghệ kỹ thuật số và giải pháp truy xuất nguồn gốc. Ông nhấn mạnh: đổi mới sáng tạo cuối cùng phải tiếp cận được đối tượng thụ hưởng trực tiếp – đó là các nông hộ sản xuất nhỏ.
Ông Simon O’Connell, Giám đốc điều hành (CEO) của Tổ chức SNV, hoan nghênh những thành tựu mà Việt Nam đạt được thông qua “Đề án một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp” và Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo vì khả năng chống chịu với khí hậu và phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long” (tiếng Anh: Transforming Rice Value Chains for Climate Resilience and Sustainable Development in the Mekong Delta – TRVC). Các sáng kiến này đã giúp cắt giảm hơn 320.000 tấn CO₂ tương đương chỉ sau 3 vụ mùa.
Ông nhấn mạnh rằng, để nhân rộng các giải pháp dựa vào thiên nhiên, P-CRAFT cần thiết lập một cơ chế tài chính tích hợp và xuyên suốt. Cơ chế này nên kết nối các khoản tài trợ không hoàn lại và hỗ trợ kỹ thuật ban đầu với nguồn vốn mang tính xúc tác nhằm chia sẻ rủi ro, từ đó mở đường cho các khoản đầu tư thương mại dài hạn. Theo ông, cách tiếp cận này sẽ giúp duy trì tác động lâu dài và định hướng quá trình chuyển đổi nông nghiệp qua các giai đoạn phát triển khác nhau.
Đề cập đến các khía cạnh kỹ thuật và tài chính trong quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực, bà Jennifer Baumwoll, Trưởng Bộ phận Chiến lược và Chính sách Khí hậu tại Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), đã nêu bật khoảng trống tài chính đáng kể trong lĩnh vực này. Các hệ thống lương thực chiếm khoảng 1/3 lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, nhưng chỉ nhận được khoảng 5% nguồn tài chính khí hậu trên thế giới. Đồng thời, việc chuyển đổi các hệ thống này có thể tạo ra những cơ hội kinh doanh mới trị giá lên tới 4.500 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030.
Với vai trò là Đối tác Kỹ thuật Chiến lược và cơ quan điều phối sáng kiến ”Cầu nối Thực thi Khí hậu” (Climate Implementation Bridge – BRIDGE) của Chủ tịch COP31, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cam kết hỗ trợ P-CRAFT trong 3 lĩnh vực trọng tâm: tăng cường các khuôn khổ thể chế và chính sách; thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn liền với khả năng truy xuất nguồn gốc carbon (bao gồm các mô hình sản xuất tôm, thanh long và cà phê tại Việt Nam); và kết nối các dự án khả thi với các dòng vốn đầu tư, đồng thời đảm bảo sự tham gia của phụ nữ, thanh niên và các nhóm dễ bị tổn thương.
Đại diện cho khu vực tư nhân, bà Katarzyna Daniela Grzybowska từ Tập đoàn Nestlé đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn đúc kết qua hơn 15 năm triển khai Chương trình NESCAFÉ Plan tại Việt Nam.
Bà nhấn mạnh rằng, không một công ty hay chương trình đơn lẻ nào có thể chuyển đổi toàn bộ hệ thống lương thực. Do đó, P-CRAFT có thể đóng vai trò kết nối quan trọng để đưa các giải pháp thành công vượt ra khỏi giai đoạn thí điểm và mở rộng quy mô. Bà khẳng định, các giải pháp khoa học và công nghệ chỉ có thể hiện thực hóa những cam kết tại các hội nghị quốc tế khi người nông dân được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi, đồng thời được hỗ trợ cải thiện sinh kế ngay tại cộng đồng sản xuất của họ.
Bên cạnh những đóng góp này, các đối tác tham gia đã nêu bật những cơ hội nhằm mở rộng quy mô các giải pháp thiết thực và các sáng kiến trọng điểm. Các lĩnh vực tiềm năng bao gồm: hệ thống sản xuất tích hợp dựa trên cây lúa; các mô hình vườn – ruộng tuần hoàn; cảnh quan cà phê thích ứng với biến đổi khí hậu; các hệ thống nông lâm kết hợp và lâm nghiệp – chăn nuôi có khả năng chống chịu với khí hậu; Sáng kiến REDD+ cùng chuỗi giá trị lâm sản ngoài gỗ; hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn; nuôi trồng thủy sản gắn với tín chỉ carbon xanh (blue carbon); phục hồi rừng ngập mặn; và phát triển sinh kế ven biển có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.
Phạm vi rộng lớn của các đóng góp này phản ánh trọng tâm của P-CRAFT trong việc tập hợp đa dạng các năng lực, chuyên môn và nguồn tài chính, thay vì chỉ dựa vào một tổ chức hay cơ chế tài trợ duy nhất.
Đúc kết từ kinh nghiệm của Việt Nam
Sáng kiến của Việt Nam được xây dựng dựa trên chính kinh nghiệm của quốc gia này trong việc chuyển đổi hệ thống lương thực – thực phẩm và tăng cường hợp tác quốc tế.
Việt Nam đang thúc đẩy Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi hệ thống lương thực – thực phẩm giai đoạn 2023–2030, song song với các chương trình thiết thực như đề án phát triển một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long; sản xuất cây trồng phát thải thấp; và chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
Với 18 hiệp định thương mại tự do (FTA), Việt Nam đã trực tiếp chứng kiến quá trình hội nhập thị trường quốc tế làm thay đổi các yêu cầu về năng lực cạnh tranh trong nông nghiệp. Bên cạnh sản lượng và giá cả, các yếu tố như chất lượng sản phẩm, tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm với môi trường ngày càng trở nên quan trọng.
Thông qua P-CRAFT, Việt Nam mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm này, đồng thời học hỏi từ các đối tác quốc tế. Chính phủ Việt Nam khẳng định sẵn sàng đóng vai trò là đơn vị kết nối các cuộc đối thoại quốc tế, thúc đẩy các quan hệ đối tác và hành động thực tiễn, cũng như tạo nền tảng cho hợp tác Nam-Nam và hợp tác ba bên trong giai đoạn hình thành quan hệ đối tác này.
Từ cam kết toàn cầu đến kết quả thực tế
Dự kiến, P-CRAFT sẽ bắt đầu triển khai các hoạt động từ năm 2027 thông qua các quan hệ đối tác tự nguyện, các nền tảng hợp tác kỹ thuật, mạng lưới chia sẻ kiến thức và các cơ chế tạo thuận lợi cho đầu tư. Mục tiêu của sáng kiến này là vượt ra khỏi khuôn khổ các dự án riêng lẻ để hướng tới những giải pháp tích hợp, có khả năng thích ứng, nhân rộng và mở rộng quy mô trên phạm vi các quốc gia và khu vực.
Tại lễ công bố, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, ông Lê Trọng Yên, đã nêu rõ 5 ưu tiên trọng tâm định hướng cho các bước tiếp theo của quan hệ đối tác này: hoàn thiện điều lệ hoạt động; xây dựng kế hoạch hành động cùng lộ trình triển khai cụ thể; xác định và triển khai các mô hình hợp tác thiết thực; huy động và kết nối các nguồn lực tài chính, công nghệ và thị trường; đồng thời tăng cường quan hệ đối tác ở cấp khu vực và toàn cầu, đặc biệt thông qua hợp tác Nam-Nam và hợp tác ba bên.
Những ưu tiên này phản ánh lời kêu gọi mạnh mẽ về việc vượt xa các tuyên bố khởi động, chuyển tầm nhìn của quan hệ đối tác thành những hành động cụ thể, giải pháp thiết thực và kết quả có thể đo lường được. Sự kiện ra mắt tại Antalya còn truyền tải một thông điệp rộng lớn hơn: khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, an ninh lương thực và thương mại bền vững không phải là những ưu tiên cạnh tranh lẫn nhau. Thay vào đó, đây là các mục tiêu có mối liên hệ mật thiết, cần được theo đuổi đồng thời thông qua các hành động phối hợp trên khắp các thị trường, hệ thống sản xuất, lĩnh vực tài chính và công nghệ.
Tầm nhìn của P-CRAFT rất rõ ràng là: xây dựng các thị trường cởi mở, công bằng và bền vững; tạo ra các chuỗi giá trị giúp người nông dân thịnh vượng và phát triển các hệ thống sản xuất mà ở đó thiên nhiên có thể phát triển mạnh mẽ.
Hashtag: #VietNam #PCRAFT #COP31 #MAE #VietnamsMinistryofAgricultureandEnvironment
Nguồn phát hành hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung của thông báo này.
Hashtag: #VietNam #PCRAFT #COP31 #MAE #VietnamsMinistryofAgricultureandEnvironment
The issuer is solely responsible for the content of this announcement.



