Trở lại tắm “ao Tài”
Năm 1962, ASIAD lần thứ 4 được tổ chức tại Jakarta, Indonesia. Đất nước vạn đảo chưa từng giành HCV ở 3 kỳ ASIAD trước đây bất ngờ vọt lên vị trí nhì toàn đoàn với 11 HCV. Tại ASIAD 2018, Indonesia một lần nữa giành quyền đăng cai một kỳ Đại hội thể thao châu Á. Các em chỉ xếp thứ 4 toàn đoàn ở giải lần này nhưng số HCV nhiều hơn rất nhiều: 31, cùng 24 HCB, 43 HCĐ.
Pencak Silat có thể không góp mặt ở SEA Games tới
Cơn mưa vàng của thể thao Indonesia không chỉ đến từ lợi thế sân nhà của các VĐV. Với việc giành quyền đăng cai giải, Indonesia đã đưa vào chương trình thi đấu ASIAD một số môn mà họ có lợi thế tuyệt đối như Pencak Silat, Dù lượn. Bên cạnh mục đích quảng bá văn hóa nước nhà, Indonesia cũng không giấu giếm ý định giành trọn các huy chương vàng.
Ở lần đầu tiên góp mặt tại một kỳ Á vận hội, Pencak Silat được “hào phóng” mở rộng tối đa chương trình thi đấu bằng 16 bộ huy chương được trao. Con số này tương đương với nội dung Silat diễn ra của Việt Nam tại SEA Games 31. Là môn võ truyền thống của Indonesia, không khó hiểu khi các võ sĩ chủ nhà giành 14/16 HCV.
Bên cạnh Pencak Silat, dù lượn và leo tường cũng trở thành hai mỏ vàng mới của thể thao Indonesia. Lần đầu tiên sau nhiều năm, người hâm mộ thể thao xứ sở vạn đảo có phần thờ ơ với môn cầu lông, môn thường mang về HCV cho họ tại các kỳ ASIAD và Olympic. Lý do rất đơn giản: Cầu lông không mang về nhiều huy chương vàng như các môn thể thao khác.
Xu hướng nội địa hóa các môn thi đấu thể hiện rõ nhất ở SEA Games 32. Trong quá trình chuẩn bị cho giải đấu, nước chủ nhà Campuchia đã gây bất ngờ khi loại hàng loạt môn thể thao Olympic như bắn súng và bắn cung. , Thể dục dụng cụ nữ. Thay vào đó, họ giới thiệu các môn thể thao bản địa như Cờ ốc, và hai môn võ cổ truyền Campuchia.
Ở một chừng mực nào đó, việc đưa các môn thể thao bản địa vào chương trình của SEA Games, hay ASIAD, là một điều tích cực. Mỗi kỳ đại hội thể thao khu vực là một cơ hội giúp nước chủ nhà quảng bá văn hóa của mình. Nhưng ở khía cạnh phát triển thể thao thành tích cao, điều này thực sự đi ngược lại xu thế Olympic hóa, cùng mục tiêu vươn ra thế giới.
Sau khi giành 14 HCV tại ASIAD 2018, các võ sĩ Pencak Silat của Indonesia trở về với mục tiêu tranh tài ở nước nhà và giành một suất dự SEA Games. Điều tương tự sẽ xảy ra với các vận động viên cờ vua Kun Bokator và Kun Khmer của Campuchia tại SEA Games tới. Nếu không chuyển sang môn thể thao khác, họ sẽ chỉ quanh quẩn ở đấu trường khu vực.
Nắm bắt một xu hướng mới
Trước thềm SEA Games 32, Liên đoàn thể thao Đông Nam Á đã đưa ra quyết định thay đổi hoàn toàn hướng đi của thể thao khu vực. Kể từ SEA Games 33 diễn ra vào năm 2025 tại Thái Lan, Đại hội mới chỉ chú trọng tổ chức các môn thể thao nhóm 1 và 2 trong chương trình thi đấu Olympic và ASIAD.
Muay có thể phát triển theo hướng chuyên nghiệp nếu không còn được ưu tiên ở SEA Games
Với tư cách là nước chủ nhà, các nước đăng cai SEA Games chỉ được chọn tối đa hai môn vào nhóm 3 với tổng cộng 8 nội dung thi đấu. Nhìn lại đề án “Olympic hóa SEA Games được khởi xướng sau Singapore 2015” và với quyết định chính thức này, SEA Games sẽ khép lại 70 năm với sứ mệnh văn hóa xã hội để thực sự trở thành một ngày hội thể thao đúng nghĩa.
Nhìn lại, có thể thấy những người làm thể thao Việt Nam dường như đã chuẩn bị cho ngày này từ rất lâu. Từng là một trong những mỏ vàng, thậm chí “để dành” HCV ở đấu trường ASIAD, Đại hội thể thao thế giới, nhưng Cầu Mây từ lâu đã không còn được đầu tư mạnh. Cầu lông cũng không có trong chương trình SEA Games 31 dù Việt Nam có thể giành trọn bộ HCV.
Chịu chung số phận với Cầu mây và môn đá cầu là Bi sắt (Petanque). Là một trong những môn thể thao đầu tiên xuất hiện tại SEA Games, bi sắt có thể vĩnh viễn biến mất khỏi chương trình thi đấu của Đại hội thể thao Đông Nam Á theo quy định mới.
Ở thời điểm hiện tại, Billiards-Snooker nhiều khả năng sẽ được sáp nhập với Billiards-Snooker để trở thành một môn thể thao mới dưới sự quản lý của Tổng cục Thể dục Thể thao. Đây là xu thế tất yếu, trong bối cảnh bi-a sắt không phải là môn thi đấu Olympic, không còn nằm trong chương trình của các sự kiện thể thao quốc tế.
Dưới góc nhìn của những người làm chuyên môn, Bi sắt phải được hợp nhất với một bộ môn không mấy liên quan. Nhưng đó cũng là cách duy nhất để môn thể thao này tiếp tục tồn tại ở Việt Nam, nếu không muốn bị gạch tên hoàn toàn trên bản đồ thể thao nước nhà. Đây cũng là viễn cảnh không mong muốn đối với nhiều bộ môn, đặc biệt là võ thuật.
Xã hội hóa và nhượng quyền thương mại
Mô hình phát triển thể thao thành tích cao của Việt Nam dường như không còn đúng với nhiều môn, nhất là một số môn có thể phát triển theo hướng xã hội hóa và chuyên biệt hóa. Bên cạnh Bóng đá và Bóng chuyền, các nhà quản lý thể thao Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành công khi tổ chức các giải vô địch quốc gia chuyên nghiệp ở 2 môn Bóng rổ và Võ tổng hợp.
Kể từ ngày Giải bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam (VBA) được tổ chức, người hâm mộ đã nhận ra một điều: Thể thao chuyên nghiệp có thể phát triển nếu tạo được hình ảnh chuyên nghiệp với phong cách riêng. Đó cũng là con đường được Mixed Martial Arts (MMA) xây dựng trong 2 năm qua.
Trong bối cảnh nhiều môn thể thao ngoài Olympic nằm ngoài quy hoạch phát triển, việc hướng đến tổ chức các giải đấu chuyên nghiệp, thu hút nhà tài trợ là con đường tất yếu. Nhưng cho đến thời điểm này, bên cạnh MMA, chỉ có 2 môn thể thao khác đang dần hình thành các sự kiện và giải đấu chuyên nghiệp là Muay và Jujitsu với một số sự kiện quốc tế đơn lẻ. Được coi là “vua” của các môn võ, Jujitsu có số lượng võ sinh ngày càng đông trong những năm gần đây. Đó là cơ sở để các câu lạc bộ Jujitsu có tiềm lực mạnh về tài chính để tổ chức một số giải đấu chuyên nghiệp.
Câu chuyện của Muay tương tự như của Jujitsu. Thực tế, từ năm 2014-2015, Việt Nam đã trở thành điểm đến của Thai Fight, chuỗi sự kiện Muay lớn nhất thế giới.
bất lợi bất ngờ
Năm 2018, khi đưa “Phôm” vào chương trình thi đấu ASIAD, giới thể thao Indonesia không lường trước được kịch bản xấu nhất. Họ tập trung những kỳ thủ mạnh nhất trong nước và áp dụng thể thức thi đấu riêng. Nhưng họ không ngờ một điều: lối chơi “phôn” của Indonesia hóa ra lại có nhiều điểm tương đồng với Trung Quốc.
Bước sang ASIAD 2018, các cầu thủ Indonesia liên tiếp để thua trên sân nhà. Họ khép lại giải với vỏn vẹn 4 HCĐ, xếp cuối trong số 7 quốc gia giành huy chương ở bộ môn này. Trung Quốc giành 3 HCV, tiếp theo lần lượt là Đài Bắc Trung Hoa, Ấn Độ và Singapore. Hong Kong, Trung Quốc, Thái Lan cũng có VĐV lọt vào chung kết môn “Phôm”, nhưng Indonesia không có đại diện nào.
Câu chuyện “bụt chùa không thiêng” trong thể thao bản địa một lần nữa lại xuất hiện tại SEA Games 32. Với việc đưa môn cờ ốc sên vào thi đấu, Campuchia được kỳ vọng sẽ thu về những huy chương cao nhất thế giới. Cơ số các cầu thủ nước chủ nhà đã quen với trò chơi này.
Nhưng ở thế trận của Ốc Thanh Vân, các cầu thủ Campuchia liên tục chao đảo khi phải đối đầu với các đồng nghiệp đến từ Thái Lan và Việt Nam. Có thể các em mới chỉ làm quen với Snail Chess 1-2 năm nhưng tư duy thi đấu của các em không hề thua kém các kỳ thủ nước chủ nhà. Đó cũng là điều đang chờ đợi Campuchia ở Kun Khmer, khi nhiều nước cử võ sĩ Muay sang thi đấu, bởi hai môn võ này khá tương đồng.
Đấu
